اصول اولیه‌‏ی طب چینی: طب سوزنی، بادکش، فتیله‌‏گذاری و طب گیاهی

طب سنتی چین (TCM)، یک روش درمانی جامع است که برای هزاران سال مورد استفاده قرار می‌‏گرفته است و هنوز هم امروزه، در درمانگاه‌‏ها و بیمارستان‌‏های سراسر چین و سایر کشورهای آسیایی استفاده می‌‏شود. همه‌‏ی روش‌‏های طب سنتی چینی با این اصل که بهترین دارو باید بر توانایی خود-بهبودی بدن تأکید کند، همراه است. پزشکان طب سنتی از طب سوزنی، طب گیاهی و یا دیگر روش‌‏های درمانی برای حفظ تعادل بدن و ذهن استفاده می‌‏کنند.

۴ روش درمانی متداول در طب سنتی چینی

طب سوزنی احتمالاً، بهترین و شناخته شده‌‏ترین روش طب سنتی چینی است که از‌‏طریق تنظیم جریان «چی» (انرژی حیاتی در بدن)، باعث بالا رفتن بهبودی می‌‏شود. این روش با فرو کردن سوزان‎های بسیار ریز در نقاط خاصی در بدن همراه است. هزاران سال است که طب سنتی چینی نقشه‌‏ی جریان چی را از‌‏طریق سیستمی به‌‏نام کانال‌‏های انرژی ترسیم کرده است. هر کدام از ۱۲ کانال اصلی انرژی به اندامی خاص یا گروهی از اندام‌‏های بدن متصل است و عملکرد‌‏های خاصی از بدن را کنترل می‌‏کنند. زمانی‌‏که «چی» بی‌‏حرکت بماند و یا در جایی مسدود شود و یا زمانی‌‏که بدن مقدار زیاد یا کمی از آن را داشته باشد، احساس بیماری خواهید کرد. هنگامی‌‏که انرژی آزادانه در گردش است، سلامتی خود را باز‌‏می‌‏یابید.

شکل دیگری از طب سوزنی با تحریک جریان الکتریسیته (electro-acupuncture) همراه است؛ که تنها تفاوت آن با طب سوزنی این است که هنگامی‌‏که همه‌‏ی سوزن‎ها در بدن قرار گرفتند، به دستگاهی متصل می‌‏شوند که باعث تولید پالس‌‏های الکتریکی می‌‏شود. این روش برای درمان درد و کاهش تنش عضلانی و یا تحریک اضافی نقاط خاص استفاده می‌‏شود.

اکثر بیماران، جلسات طب سوزنی را آرامش‌‏بخش و راحت می‌‏دانند و در اغلب آن‌‏ها نشانه‌‏های بیماری به‎سرعت کاهش می‌‏یابد؛ با این‌‏وجود در بیماری‌‏های کهنه و پیچیده برای کسب نتایج پایدار، بیش‌‏از یک روش درمانی مورد نیاز است.

بادکش کردن یک روش درمانی قدیمی است که شامل قرار دادن استکان یا فنجان بر روی پوست، مکش هوا و ایجاد خلأ می‌‏باشد. در این روش بافت زیرین، تاحدودی در استکان بالا می‎آید یا مکیده می‎شود. هدف از این روش درمانی، افزایش گردش خون، کمک به تسکین درد، برطرف کردن حرارت بدن و بیرون کشیدن سموم از بافت‎های بدن است. بیمار معمولاً در این روش احساس سفتی و کشیدگی در ناحیه‌‏ی قرارگیری استکان می‌‏کند که اغلب آرامش‌‏بخش است و باعث تسکین دردهای عضلانی می‎شود. معمولاً استکان‌‏ها را برای ۵ تا ۲۰ دقیقه در همان حالت باقی می‎گذارند. بادکش معمولاً باعث می‎شود که پوست به‎طور موقت قرمز، آبی و یا بنفش شود؛ مخصوصاً اگر در محل قرارگیری استکان، انسداد انرژی وجود داشته باشد، این اتفاق می‌‏افتد. تغییر رنگ پوست از چند روز تا چند هفته طول می‎کشد. این روش درمانی اغلب برای بیماران مبتلا به آنفولانزا، سرماخوردگی، سرفه، پشت درد، درد عضلات، بیماری‌‏های پوستی همراه‌‏با خارش (استکان‌‏ها در مناطق ملتهب قرار نمی‌‏گیرند)، آلرژی، تب و درد، معجزه می‌‏کند.

فتیله‌‏گذاری (Moxa) شامل سوزاندن شاخ و برگ گیاهی به‎نام «برنجاسف» در فاصله‎ای مناسب و امن از پوست به‌‏منظور گرم کردن نقاط طب سوزنی است که با ایجاد حس خوبی از گرما باعث گرم شدن کانال‌‏های انرژی و باز شدن آن‌‏ها می‌‏شود. همچنین باعث بهبود گردش خون، برطرف کردن سرما و رطوبت و گرم شدن رحم می‌‏شود. در فتیله‌‏گذاری شیوه‌‏های مختلفی وجود دارد؛ می‌‏تواند چوبی باشد که بر‌‏روی آن سوزنی قرار گرفته و یا همراه‌‏با زنجبیل و و یا یک کاسه برنجاسف استفاده شود. برخی‌‏از بیماری‌‏هایی که با فتیله‌‏گذاری برطرف می‌‏شود شامل آسم، اسهال، درد روماتیسمی، استفراغ، بیماری‌‏های خاص زنان (به‌‏ویژه ناباروری) و هر نوع دردی که براثر سرما و یا نارسایی باشد، است. درصورتی که فتیله‌‏گذاری اثربخش بود، می‌‏توان خود در خانه نیز انجام داد.

طب گیاهی چینی به استفاده‌‏از گیاهان، گل‌‏ها، مواد معدنی و منابع حیوانی برای درمان بیماری اشاره دارد. در چین، تاریخ ثبت شده‎ی طب گیاهی، به سال ۵۰۰ میلادی برمی‌‏گردد. هزاران دستور‌‏العمل قدیمی چینی وجود دارد که می‌‏تواند برای درمان بسیاری‌‏از بیماری‌‏ها و حفظ سلامتی استفاده شود.

برخلاف طب گیاهی غرب، در طب گیاهی چینی تقریباً همیشه دستورالعملی از گیاهان مختلف تجویز می‌‏شود. گیاهان دارویی دارای عملکردهای مختلفی برای هدف قرار دادن جنبه‌‏های مختلف یک بیماری هستند. آن‎ها در دسته‌‏های مختلفی مثل گرم یا سرد، تلخ یا شیرین و … طبقه بندی می‌‏شوند. برای مثال یک سرماخوردگی معمولی را در‌‏نظر بگیرید. این بیماری ممکن است دارای نشانه‌‏های گرمی مثل پوشش ضخیم زرد برروی زبان، تب، خلط زرد و گلودرد باشد. زمانی‌‏که این نشانه‌‏ها در بدن ظاهر شود، احتمالاً گیاهانی که برای درمان استفاده می‌‏شود شامل گیاهانی است که طبع سرد دارند تا برای پایین آورن حرارت بدن موثر باشند. اما اگر سرماخوردگی همراه‌‏با پوشش ضخیم سفید رنگ بر روی زبان باشد و هیچ تب و لرز و یا خلطی با آن نباشد، گیاهانی گرم‌‏تر استفاده می‌‏شود. از این مثال ساده می‌‏توان به نحوه‌‏ی عملکرد دستورالعمل‌‏های گیاهی که به‌‏طور خاص برای نیازهای فردی هر بیمار طراحی شده است، پی برد. گیاهان دارویی اغلب به‎صورت قرص و یا دم‌‏نوش‎ استفاده می‌‏شود و اگر به‌‏صورت صحیح و توسط یک گیاه پزشک تجویز شوند، معمولاً موثر و بدون اثرات جانبی است.