آشنایی با اوریکولو تراپی- درمان با لاله گوش

دکتر مهرداد ایمانزاده؛ مدیر گروه پژوهشی تله مدیسین پژوهشکده مجازی سلامت الکترونیک دانشگاه امیرکبیر

Auriculotherapy از ترکیب دو واژه Auricle به معنای لاله گوش و Therapy به مفهوم درمان بیماری ها شکل گرفته و در یک نگاه ساده می توان آنرا درمان با لاله گوش ترجمه نمود..

اما در تعریفی کاملتر می توان اوریکولوتراپی را علم تشخیص و معالجه بیماری ها و اختلالات عملکردی اعضای بدن بوسیله معاینات تخصصی لاله گوش و سپس تحریک نقاط خاصی از سطح لاله گوش با روشهای گوناگون سوزنی، فشاری، حرارتی، الکتریکی و غیره معرفی کرد.

باید توجه داشت که در Auriculotherapy هر قسمت از بدن و یا هر ارگان دارای یک نقطه یا نا حیه انعکاسی بر روی لاله گوش است و این نواحی و نقاط بازتاب دهنده وضعیت های فیزیولوژیک و یا پاتولوژیک آن قسمت از بدن   می باشند و به منظور اصلاح اختلال عملکرد بخش هایی از بدن که دچار بیماری و عدم تعادل شده اند می توان از تحریک نقاط و نواحی انعکاسی آنها در روی لاله گوش استفاده نمود.

امروزه اوریکولوتراپی نه تنها بعنوان یک روش تشخیصی درمانی مکمل و مؤثر در کنار طب سوزنی مورد استفاده قرار می گیرد بلکه بعنوان یک رویکرد درمانی مستقل نیز از جایگاه ویژه ای برخوردار بوده و از منظر مجامع بین المللی مانند سازمان بهداشت جهانی (WHO) بعنوان یک رویکرد تشخیصی درمانی مؤثر مورد تأیید و پذیرش می باشد و طبق آمار در بیش از صد کشور جهان از این روش برای تشخیص و درمان بیماری ها استفاده می گردد.

پیشینه تاریخی و مبدأ و منشاء درمان بیماری ها با لاله گوش تا حدودی مبهم و نامشخص می باشد و شواهد تاریخی به نوعی حاکی از استفاده از اشکال ابتدایی Auriculotherapy در تمدن های باستانی ایران و مصر یونان می باشند اما بارزترین و مستدلترین مدارک تاریخی در ارتباط با استفاده بشر از این روش درمانی مربوط به طب سنتی کشور چین بوده واین مستندات که قدمتی۲۰۰۰ ساله دارند در بر دارنده مطالبی در باره تئوری و روشهای درمان برخی از بیماری ها با تحریک نقاطی از لاله گوش هستند.

اما مسلماً یکی از مهمترین تحولات در شناخت و تکامل و معرفی اوریکولو تراپی در اواسط قرن بیستم و توسط پزشکی فرانسوی به نام دکتر پال نوژیه (Paul Nogier) صورت پذیرفت.

نوژیه در ۱۹۵۱ ماحصل تحقیقات و مشاهدات خود را در قالب مقاله ای ارائه نمود و طی این مقاله اظهار داشت که ارتباطی خاص ما بین احشائ داخلی و اندامهای بدن انسان با نقاط مشخصی از سطح لاله گوش وجود دارد و هر یک از این نقاط مشخص را نقطه انعکاسی اندام یا ارگان مربوطه نامید. جالب آنکه جایگاه این نقاط و ارتباط مکانی آنها بر روی لاله گوش بگونه ای است که نقشه این نقاط انعکاسی در روی لاله گوش برای مشاهده گر شکل یک جنین وارونه (مشابه وضعیت نرمال جنین در رحم مادر) را تداعی می نماید.

نقشه اوریکولوتراپی نوژیه حاوی ۳۰ نقطه انعکاسی در روی لاله گوش بود که این نقشه به نوعی الهام بخش شکل گیری نقشه های کاملتری گردید که در برگیرنده نقاط اوریکولوتراپی معرفی شده توسط طب سنتی چین نیز بودند و سر انجام انجمن طب سوزنی و موکسا درمانی چین با همکاری سازمان بهداشت جهانی نقشه of Auricular Points) ISAP (International Standard را بعنوان یک نقشه استاندارد بین المللی در سال ۱۹۸۲ ارائه نمود که حاوی ۹۰ نقطه و ناحیه انعکاسی در رو و پشت لاله گوش بود که البته امروزه بر مبنای نقشه ISAP و حفظ ترکیب و استانداردهای آن نقشه هایی کاملتر و دارای نقاط اوریکولوتراپی بیشتر در دسترس و مورد استفاده می باشد.

پس همانطور که ذکر گردید لاله گوش به نوعی یک مینیاتور از کل بدن انسان بوده و هر قسمتی از بدن دارای یک نقطه انعکاسی در روی لاله گوش می باشد و جایگیری این نقاط و نواحی به شکل یک جنین وارونه قابل تداعی است. بر این اساس آنچه که در بحث تشخیص بیماری ها قابل ذکر می باشد توجه به این نکته مهم است که این نقاط انعکاسی و وضعیت ظاهری آنها و نیز یافته های بدست آمده از معاینات لمسی و ارزیابی الکتریکی آنها می تواند به نوعی باز تاب دهنده وضعیت های فیزیولوژیک و پاتولوژیک ارگانها و اعضای مربوطه باشند و زمانیکه بیماری یا اختلال عملکردی در ارگانها یا سیستمهای بدن رخ می دهد بر حسب نوع بیماری و اختلال عملکرد ممکن است علائمی مانند تغییر رنگ، تغییر شکل، التهاب، جوش، پوسته ریزی، حساسیت درد ناک به لمس و فشار، سوزش و افت مقاومت الکتریکی پوست را در نقاط و نواحی انعکاسی آن ارگان یا سیستم مشاهده نماییم و نکته جالب آنکه بعد از بر طرف شدن بیماری در آن ارگان و سیستم این علائم ظاهری و یافته های حاصل از معاینه بر روی لاله گوش نیز کاهش یافته و یا کاملاً بر طرف می شوند.

اما در بحث درمان با اوریکولوتراپی همانطور که اشاره گردید بیماری ها و اختلالات عملکردی اعضای مختلف بدن از طریق تحریک نقاط یا نواحی انعکاسی مربوطه بر روی لاله گوش درمان می پذیرند بنابراین یکی از مهمترین عوامل در کسب نتیجه درمانی مطلوب انتخاب صحیح نقاط درمانی می باشد.

در اوریکولوتراپی انتخاب صحیح نقاط درمانی در هر بیماری بر چهار اصل مهم استوار است که به ترتیب عبارتند از:

۱- انتخاب بر اساس ارتباط انعکاسی نقاط لاله گوش با احشاء داخلی و اعضاء بدن:

مثلاً در صورت درد در ناحیه مچ دست نقطه مچ دست از لاله گوش را برای تحریک انتخاب می کنیم.

۲- انتخاب نقاط بر اساس قوائد حاکم بر طب سنتی چین مبتنی بر تنظیم کانالهای طب سوزنی

(مریدین ها)- تنظیم جریان انرژی حیاتی (Qi)– تنظیم عملکرد احشاء زانگ/ فو – برقراری تعادل بین نیروهای یین و یانگ در بدن و مواردی از این دست از طریق تحریک نقاط انتخابی روی لاله گوش:

مثلاً در (Traditional Chinese Medicine (TCM چون چشم عضو حسی ارگان کبد محسوب می شود در بیماری های چشم نقطه کبد از لاله گوش را هم برای تحریک انتخاب می نماییم.

۳- انتخاب نقاط بر اساس اصول طب نوین:

برای مثال چون اعصاب سمپاتیک نقش تنظیم کننده ای در اسپاسمها و دردهای کولیکی احشایی دارند در درمان مواردی مانند دردهای کولیکی صفراوی نقطه سمپاتیک لاله گوش نیز جزو نقاط انتخابی برای درمان بیماری مذکور مورد استفاده قرار می گیرد.

۴- انتخاب نقاط بر اساس اثرات اختصاصی کشف شده برای آنها:

مثلاً تحریک نقطه راس گوش اثرات شناخته شده در کاهش حرارت بدن داشته و در زمان بروز بیماری های تب زا مورد استفاده واقع می گردد.

در اوریکولوتراپی پس از انتخاب نقاط صحیح درمانی نوبت به بحث تحریک نقاط می رسد.

در این رویکرد روشهای تحریکی مختلفی در درمان بیماری ها مورد استفاده واقع می شوند که از مهمترین آنها می توان به موارد زیر اشاره نمود:

۱- سوزنکاری نقاط با سوزنهای رشته ای شکل (Filli form)

۲- سوزنکاری نقاط با سوزنهای فشاری (پونزی شکل)

۳- تحریک نقاط سوزنکاری شده با جریان الکتریکی(Electric Stimulation)

۴- تحریک نقاط سوزنکاری شده با حرارت موکسا (Moxibustion)

۵- دانه گذاری یا Seeding با دانه های ساده و یا مغناطیسی

۶- تحریک نقاط لاله گوش با اشعه لیزر

۷- فشار درمانی لاله گوش

۸- ماساژ درمانی لاله گوش

۹- کارگذاری Implant در نقاط لاله گوش

۱۰ – تزریق موضعی در نقاط لاله گوش

۱۱ – خونگیری با سوزنهای مخصوص از نقاطی از لاله گوش

نکته مهم دیگر در بحث درمان با اوریکولوتراپی این است که جهت بدست آوردن تأثیر مطلوب درمانی باید تحریک مناسب و کافی روی نقاط انتخابی صورت گیرد که معمولاً منظور از تحریک کافی شدت تحریکی است که بیمار قادر به تحمل آن بوده و در عین حال منجر به احساس گرما – تورم – یا درد تیر کشنده در طول درمان شود.

مدت هر جلسه درمانی و فواصل جلسات درمانی و تعداد جلسات درمانی بر اساس نوع بیماری، شرایط بیمار و تشخیص فرد درمانگر تعییین می گردد.

مزایای اوریکولوتراپی

اوریکولوتراپی روش درمانی ساده و کم خطر و درعین حال موثری است است که در ادامه به برخی از مهمترین مزایای آن اشاره می نماییم.

۱- سادگی و آسان بودن اجرای روشهای درمانی با اوریکولوتراپی

۲- سادگی و آسان بودن آموزش و فهم اصول و مبانی این روش درمانی

۳- ارزان بودن و مزایای اقتصادی درمان با اوریکولوتراپی برای بیماران

۴-کم عارضه و کم خطر بودن آن

۵-پذیرش خوب این روش درمانی از طرف بیماران

۶-گستردگی اثرات درمانی آن روی بیماریهای مختلف و متعدد

۷-اثرات سریع آن در بهبود بیماری ها

۸-داشتن اثرات پیشگیرانه در برخی از بیماری ها

۹-دارا بودن ارزش تشخیصی در بیماریهای مختلف

۱۰-امکان بکارگیری آن بعنوان یک روش مکمل همراه با سایر روشهای درمانی از جمله طب سوزنی

اوریکولوتراپی علیرغم سادگی ظاهری کاربرد وسیعی در تشخیص، درمان و پیشگیری از بیماری های مختلف داشته و در درمان بیش از صد بیماری در شاخه های تخصصی مختلف از جمله بیماریهای داخلی، بیماری های زنان، اطفال، بیماریهای چشم، گوش گلو بینی، بیماریهای دهان ودندان و بویژه در درمان بیماری های التهابی حاد و سندرمهای درد، کار برد دارد وقابل توجه آنکه در برخی موارد اثرات درمانی آن خیلی سریع نمود می یابد مثلاً در کولیکهای صفراوی، دندان درد، پیچ خوردگی دردناک اندامها و اختلالات خواب در بیماران نوروتیک اثرات بهبودی بدنبال یک تا دو جلسه درمان آشکار می گردد.

تحقیقات و آمار ارائه شده توسط     Ding Yude و همکاران میزان مؤثر بودن اوریکولوتراپی را در درمان بیماری های تحت پوشش در رشته های داخلی، جراحی و نیز بیماری های پوست، چشم، گوش گلو، بینی و زنان بیش از ۹۰ درصد و در سایر موارد از بیماری های تحت پوشش آمار حاکی از مؤثر بودن اوریکولوتراپی به میزان بیش از ۸۰ درصد می باشد.